Medemblik Actueel.

Exposities

Tentoonstelling over oude waterschapskaarten

Tentoonstelling over oude waterschapskaartenWest-Friesland – In de collectie van het hoogheemraadschap bevinden zich vele bijzondere kaarten uit het waterschapsverleden. De tentoonstelling ‘Op de kaart gezet’ met bijbehorende webpresentatie vertelt daar meer over.

Waarom lieten waterschappen kaarten maken? Ze waren vanzelfsprekend nodig bij het werk in het veld om overzicht te krijgen van de situatie. Maar grote gedrukte wandkaarten vormden ook een belangrijk statussymbool. Zo werden ze vaak cadeau gedaan aan relaties. In 1660 besloot bijvoorbeeld het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen in navolging van verschillende andere waterschappen een grote kaart van zijn beheersgebied te laten maken. De landmeter Jan Jansz. Dou nam het werk aan voor 4.000 gulden. Hij had deze enorme klus pas in 1680 geklaard.

Er kwamen diverse specialisten aan te pas om de handgetekende kaart in gedrukte vorm te laten verschijnen. Eerst werd hij in spiegelbeeld in een koperen drukplaat gegraveerd. Ook alle teksten moesten in spiegelbeeld. Daarna volgde het drukken. Desgewenst kon men de kaart dan nog laten ‘afzetten’ of inkleuren.

Als visitekaartje staan op vele kaarten bovenlangs de familiewapens van de bestuursleden. Bij elke nieuwe druk van de kaart werden deze wapens vervangen door die van de zittende bestuursleden. Ook op andere statussymbolen als bekers en glazen komen we vaak de familiewapens tegen. De tentoonstelling laat een paar topstukken zien, zoals het schitterende glas van Dirk Sevenhuijsen, rond 1750 dijkgraaf van Uitwaterende Sluizen.

In de hoekversieringen van waterschapskaarten is vaak veel symboliek verwerkt. Op een kaart van Drechterland uit 1775 zien we de maagd van Drechterland, omringd door symbolen van de bloeiende landbouw zoals fruit, een bos penen, kaas en vee. De zeegod Neptunus en zijn drietand staan voor de overwinning op het water. De mercuriusstaf die uit de zuil steekt, verwijst naar de bloeiende handel.

Heel bijzonder is een kaart van Uitwaterende Sluizen die in 1799 die tijdens de Engels-Russische invasie als stafkaart is gebruikt door het Frans-Bataafse leger. De kaart is in 16 kleine stukjes gesneden en op linnen geplakt zodat hij gemakkelijk kon worden opgevouwen en meegenomen. In blauw zijn de verschillende waterlinies aangegeven, bedoeld om de opmars van het Engels-Russische leger vanuit de Kop van Noord-Holland af te stoppen.

De tentoonstelling ‘Op de kaart gezet’ is te zien in de hal van het kantoor van het hoogheemraadschap, Bevelandseweg 1, 1703 AZ Heerhugowaard. Open tijdens kantooruren en gratis entree.

Reageren via facebook