Medemblik Actueel.

Algemeen Evenementen

Het historisch perspectief van “70 jaar leven in vrijheid”.

bevrijdingsdag Medemblik – Op 5 mei 2015 is het 70 jaar geleden dat de Duitse bezetters in Nederland zich officieel hebben overgegeven, omdat op 5 mei 1945 het einde van de Tweede Wereldoorlog in ons land een feit was geworden. De bevrijding van Noord-Holland kwam echter een paar dagen later. De West-Friezen hadden er al dagen naar uitgekeken; maar op 8 mei 1945 was het dan eindelijk zo ver. Canadese soldaten, onze bevrijders, rijden in jeeps en op motoren door de dorpen en de stad Medemblik. De opluchting was enorm groot; je hoefde niet meer bang te zijn en je kon weer in vrijheid leven

De oorlogsjaren

Door de inval van de Duitsers op de vroege morgen van 10 mei 1940, werden West-Friezen met schrik wakker van laagvliegende gevechtsvliegtuigen met hakenkruizen op de staarten. Nederland was bezet… De eerste Duitse soldaten kwamen op 15 mei 1940 aan land bij het haventje van Wijdenes en in Medemblik zaten al snel Duitsers ingekwartierd in een barakkenkamp. In 1940 was van de bezetting nog niet zoveel te merken. Maar het dagelijks leven begon in 1941 langzaam maar zeker te veranderen… Brood, koffie, suiker, melk, aardappelen en ook schoenen en textiel bijvoorbeeld, waren alleen nog te koop met bonnen. Na acht uur ‘s avonds tot zes uur ’s morgens niet meer het huis uit. De ramen moesten ’s avonds met papier worden ‘verduisterd’ of de overgordijnen helemaal dicht, zodat geen licht naar buiten kon schijnen. Ook de straatverlichting werd gedoofd. Het was dus pikdonker, waardoor het geailleerde bommenwerpers moeilijk werd gemaakt om Duitse doelen te raken of wapendroppings uit te voeren. In ieder dorp en stad werd door de Duitsers een NSB burgemeester aangesteld, die nauw samenwerkte met de bezetters. Allerlei verordeningen werden afgekondigd, waar onder invordering van fietsen en inleveringen van radiotoestellen. De West-Friezen beseften steeds meer dat ze door de Duitsers aan banden werden gelegd. Ze mochten haast niets meer. Joodse medeburgers kregen van de Duitsers nog minder bewegingsvrijheid; onder meer niet meer reizen met trein of bus, niet meer naar het strand en Joodse kinderen mochten vanaf 1941 niet meer naar school. Bovendien moesten ze vanaf 1942 allemaal zichtbaar een Jodenster op hun kleding dragen. Zo werden de Joden steeds meer gediscrimineerd en geïsoleerd van de overige Nederlanders. Beroofd van rechten, huis, werk, bezittingen en uiteindelijk zelfs van hun leven…

Veel Amsterdamse Joden kozen ervoor de Duitse onderdrukking te negeren en onder te duiken, zo ook in West-Friesland.

Dat kon gelukkig, omdat een aantal West-Friezen (ca. 5% van de inwoners) de beperkingen van hun vrijheid niet namen en actief in het verzet waren gegaan. Met gevaar voor eigen leven en familie zochten zij onder andere betrouwbare onderduikadressen voor Joodse kinderen, met iedere dag de angst voor verraad… Naarmate de oorlog langer duurde werden er ook andere verzetsactiviteiten ontplooid; zoals inbraken door verzetsgroepen om aan bonnen en persoonsbewijzen te komen, hulp bij wapendroppings voor het gewapend verzet en het liquideren van landverraders. Echter, de meeste West-Friezen stelden zich passief op (ca. 90% van de inwoners). Probeerden hun leven zo gewoon mogelijk voort te zetten. Ze pasten zich aan, hielden zich rustig en hoopten dat de Duitse bezetting weer snel voorbij zou zijn… Dat gebeurde overigens in heel Nederland. Na de invasie in Normandië op 6 juni 1944, door een geallieerde troepenmacht D-Day, kwam de bevrijding van Noordwest-Europa van de Duitse dictatuur op gang. September 1944 was het zuiden van Nederland al bevrijd. In het noorden moest men eerst nog de Hongerwinter zien door te komen… Maar dan, op 4 mei 1945 kwam ’s avonds het bericht van Radio Oranje dat de Duitsers hadden gecapituleerd en heel Nederland was bevrijd ! West-Friezen, die nog een radio in huis hadden, konden het nauwelijks geloven…, maar renden vervolgens de straat op om het nieuws toch spontaan uit te schreeuwen aan buren en andere omstanders.

Tentoonstelling als ‘beleving’.

De tijdelijke tentoonstelling wordt gebaseerd op vernieuwende en innovatieve digitale methode van presenteren; onder meer door middel van multi-mediale toepassingen met gebruik van originele filmbeelden (oud en nieuw) en oude foto’s, licht en geluid op projectieschermen (groot en klein). Maar ook een presentatie van authentieke voorwerpen uit de jaren 40/45, ingebracht door inwoners uit de gemeente, en de verhalen daarachter, militaire uniformen, wapens en andere memorabilia. Aandacht voor de vraag in de  tentoonstelling, hoe de herinnering aan en de betekenis van de Tweede Wereldoorlog kan worden doorgegeven aan huidige en toekomstige generaties. Een ‘tentoonstellings-beleving’ op een authentieke plek, een zogeheten ‘lieu de memoire’, namelijk het oude stadskantoor van Medemblik, gebouwd in 1940. Een illusie bewerkstelligen om zelf te ervaren hoe het moet zijn geweest… We willen niet alleen weten wat er tijdens de oorlog gebeurde en waarom, met gefilmde waargebeurde persoonlijke oorlogsverhalen, maar we willen (bepaalde) oorlogservaringen ook zelf ondervinden, ‘experience’, een bijna zintuiglijke ervaring met foto, film, geluid en licht. De gefilmde verhalen raken je gevoel, zijn confronterend en zetten je aan het denken. Een bezoek aan deze tijdelijke tentoonstelling is een ‘ontmoeting’ met West-Friezen in het verzet (onze redders), de slachtoffers, de daders, maar ook met de omstanders in eigen dorp of stad.

De inhoud

De tentoonstelling wordt opgebouwd uit zes thema’s:

  1. Inval van de Duitsers, inkwartiering in Medemblik en andere dorpen
  2. Onderdrukking en verzet
  3. Onderduik en verraad
  4. Luchtoorlog en wapendroppings
  5. Leven van alle dag en Hongerwinter
  6. Bevrijding

Zes thema’s/verhalen over de jaren 40-45 worden gekoppeld aan actuele thema’s op het gebied van vrijheid of het ontbreken daarvan, en laten zien dat deze vrijheid niet vanzelfsprekend is. Vrijheid en onvrijheid, uitsluiting en discriminatie; op straat, op school, op het werk, in huiselijke kring, maar ook wereldwijd. Kijk maar naar bijvoorbeeld ‘nieuwe’ oorlogen in Mali en Syrië. Het gaat in principe om een leven in vrijheid, democratie, rechten van de mens, toen en nu, een vrijheid die nog steeds kostbaar en kwetsbaar is, iedere dag weer… De tijdelijke tentoonstelling is een prima ‘er op uit’ activiteit voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs in de gemeente Medemblik en daar buiten. Als aanvulling bijvoorbeeld op een project over de 2e Wereldoorlog in relatie tot ‘oorlogsmonumenten vertellen’ of ‘onderduik in West-Friesland’. Het bezoek aan de tijdelijke tentoonstelling activeert de bewustwording over de 2e Wereldoorlog in eigen dorp of stad. De basis, de waargebeurde persoonlijke oorlogsverhalen bevorderen emotionele betrokkenheid, omdat het over verhalen gaat dichtbij huis en juist die betrokkenheid stimuleert tot het opnemen en vasthouden van kennis. Door deze persoonlijke verhalen leren de leerlingen nadenken over keuzes en dilemma’s in die tijd en worden ze zich bewust van keuzes en dilemma’s die ze zelf hebben in deze tijd.

Voor wie?

De doelgroep voor de tijdelijke tentoonstelling is een ieder tussen de 8 en de 80 jaar, inwoners uit West-Friesland en daarbuiten, maar ook de recreanten/toeristen (nationaal en internationaal), met specifiek aandacht basisonderwijs en voortgezet onderwijs in de regio West-Friesland. De jeugd wordt door de verhalen geraakt ; stemmen voor hen tot nadenken ; ze worden zich bewust van de grote invloed van de 2e Wereldoorlog oorlog op het dagelijks leven.

Op verschillende gebieden is gebleken dat de grote belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog nog steeds levend en groeiende is.

  • groot aantal kleine en grote oorlogs- en verzetsmusea in ons land tellen toenemende bezoekersaantallen in 2013 – onderzoek Nederlandse Museum Vereniging;
  • kinderen van 8-12 jaar en jongeren tussen 13-17 jaar zijn geïnteresseerd in oorlogsverhalen uit eigen dorp of stad – onderzoek Nationale Jeugdraad;
  • ruim 80% van de jeugd vindt herdenken op 4 mei en vieren op 5 mei belangrijk – onderzoek Nationaal Comite 4 en 5 mei;
  • groot aantal populaire Nederlandse kinderboeken over de Tweede Wereldoorlog, bijvoorbeeld ‘Oorlogswinter’ verfilmd en ‘Oorlogsgeheimen’, ook als speelfilm najaar 2014.
  • Nederlandse speelfilms zoals ‘Zwartboek’, Süskind en ‘Het bombardement’ trokken veel publiek;
  • Musical ‘Soldaat van Oranje’, vanaf oktober 2010 de langstlopende theatervoorstelling in Nederland;
  • nieuw theaterstuk ‘Anne’, vanaf april 2014 in wereldpremière;
  • nieuwe Nederlandse speelfilm ‘Anne Frank’, vanaf voorjaar 2015;
  • TV serie 13-in de oorlog erg populair, iedere aflevering ruim 800.000 kijkers;
  • initiatief Nationaal Comité 4 en 5 mei – tentoonstelling ‘De Tweede Wereldoorlog in 100 voorwerpen’, vanaf februari 2014 in de Kunsthal van Rotterdam;
  • tentoonstelling ‘operatie Market Garden’, Arnhem en omstreken, najaar 2014, ikhv 70 jaar na D-Day; naar verwachting 1 miljoen bezoekers nationaal en internationaal;
  • initiatief ‘European Liberation Route’, van Normandië tot aan Berlijn, in 2014 en 2015 activiteiten in Noord-Brabant, rondom Arnhem, Nijmegen en op de Veluwe;
  • Bevrijdingsmuseum Zeeland voorjaar 2014, opening Bevrijdingspark met verhaal Slag om de Schelde, ‘de sleutel’ bevrijding Nederland;
  • opening nieuw Nationaal Vrijheidsmuseum WO 2 in Nijmegen, 2015;
  • op provinciaal niveau ; presentatie lespakket ‘Onderduik in West-Friesland’ voor alle niveaus van het voortgezet onderwijs, voorjaar 2014, realisatie Uitgeverij Peter Sasburg met subsidie Min. VWS/Nationaal Comite 4 en 5 mei;
  • docu/lespakket ’Oorlogsmonumenten vertellen’ in gemeenten Medemblik, Drechterland en Stedebroec ; basisonderwijs en voortgezet onderwijs;
  • Anne Frank Museum, meer dan een miljoen bezoekers per jaar;
  • opening nieuw Fries verzetsmuseum in Leeuwarden, september 2013;
  • opening nieuw kinder-verzetsmuseum in Amsterdam, oktober 2013.

Om dit te kunnen realiseren in oa. Medemblik vraagt het college de gemeenteraad om € 25.000,- beschikbaar te stellen ter dekking van de voorbereidingskosten voor de expositie in 2015

 

Reageer op dit onderwerp