Medemblik Actueel.

Algemeen

Interview Dr. Verboom over alcoholmisbruik onder jongeren in West-Friesland

verboom

Medemblik – Interview Dr. Verboom over alcoholmisbruik onder jongeren in West-Friesland. Dokter Verboom: ‘Alleen categorisch verbieden helpt’.  Onze vliegende verslaggeefster Mieke Koomen heeft weer een diepgaand interview afgenomen met een voor velen bekend persoon. Dokter Verboom is kinderarts in het Westfriesgasthuis Hoorn en wij wilden alles van hem te weten komen over de combinatie alcohol en de jeugd in Westfriesland. 

Kinderen en alcohol. Dat die twee niet samen gaan, daar bestaat geen twijfel over. Dat autorijden en alcohol een mismatch vormen, weten we inmiddels ook zeker. Maar hoe zit het dan met jongeren en alcohol? Gebrek aan kennis en een zekere mate van struisvogelpolitiek laten ons met vraagtekens achter. En er zijn meer vragen dan antwoorden.

Arjen Verboom is kinderarts. Hij startte zijn carrière op de Intensive Care  voor pasgeborenen in het VUMC. Sinds 1991 werkt hij als kinderarts in het Westfries Gasthuis in Hoorn. In 2008 startte hij de polikliniek Jeugd en Alcohol in navolging op een in 2006 gestarte pilot in onder andere Delft.

Het is geen gewone poli waar de patiënt wordt opgelapt om vervolgens zijn of haar normale gang te vervolgen. De poli is gericht op bewustwording en preventie voor de toekomst. Opgezet omdat het aantal ‘comazuipers’ vanaf 2004 een vlucht nam. Comazuipers. Zoveel drinken dat je er, in zorgelijke toestand,  door in het ziekenhuis belandt. Je zou denken dat je het excessieve alcoholgebruik daarna wel laat. Maar zo eenvoudig is het niet.

´We zien hier het allerhoogste topje van de ijsberg´, vertelt dokter Verboom. ‘En zij hebben al een grens overschreden. Alle jongeren die te vaak en te veel drinken, maar niet bij ons op de poli verschijnen, vormen het werkelijke probleem.

Voorkomen is beter dan genezen

Dokter Verboom maakt kinderen beter. Dat is althans zijn primaire taak. Dat geldt ook voor de jongeren die hij op de poli voor Jeugd en Alcohol behandelt. Maar zijn taak gaat verder. ‘Ik voel het als mijn verantwoording de jeugd zo gezond mogelijk de volwassenheid in te helpen. De belangrijkste slag die we moeten maken ligt al vóór de puberteit. Ook in het geval van alcohol geldt dat voorkomen beter is dan genezen.’

Dit kan hij niet alleen. Sterker nog, zodra een dronken jongere bij hem wordt binnengebracht, is het voor die persoon eigenlijk al te laat. Beschadiging aan het nog ontwikkelende brein heeft al plaatsgevonden. Het kwaad is al geschied. Geboden hulp is er dan op gericht herhaling te voorkomen door de patiënt bewust te maken van de gevaren.

Behandelplan

‘De meeste patiënten komen ’s nachts en in het weekend. Eerst lappen we hem of haar lichamelijk op, maar het behandelplan gaat verder. Niks je roes uitslapen. De volgende ochtend vroeg al gaat een pedagogisch medewerker met de patiënt in gesprek. Het leefpatroon en de beweegredenen van de jongere worden in kaart gebracht. Zo krijgen we enig inzicht in wat geleid heeft tot dergelijk gedrag. In de tussentijd mag alleen familie op bezoek komen en is het gebruik van de mobiele telefoon verboden. Lacherige vrienden die de patiënt komen “bewonderen” zijn niet welkom. Het is een serieuze zaak en zo pakken wij dat ook aan. Zes weken en een half jaar na opname volgen vervolgafspraken met de psycholoog en kinderarts. Zo monitoren we welke invloed de behandeling op de jongere heeft.’

Leefomgeving en -gewoonten

Sociologisch onderzoek naar leefomgeving en -gewoonten van jongeren geeft redenen voor ontsporend drinkgedrag, maar deels blijft het gissen. Jongeren groeien op in een cultuur waarbinnen alles mogelijk moet zijn. Mobieltjes en computers brengen ze eenvoudig in contact met de buitenwereld. Via de social media ben je 24/7 bereikbaar. Tegelijkertijd is het contact vluchtig en oppervlakkig. Pubers kunnen daar onzeker van worden en tekort waardevolle aansluiting vinden. Daarnaast heeft de jeugd nu, in tegenstelling tot voorgaande generaties, relatief veel geld om handen. En het leven moet een feest zijn en ten volle geleefd worden. In de praktijk betekent dit dat ze voortdurend het gevoel hebben iets te missen, overal bij willen zijn en tekort rust nemen. De druk vanuit de maatschappij is hoog. Op school moet gepresteerd worden. Hoog scoren is een voorwaarde voor een succesvolle toekomst. Zeker nu de crisis hen in de nek hijgt. Nog een reden is de verandering in wijze van opvoeden. Waar vroeger de ouders de baas waren en zij de normen en waarden bepaalden, zijn ze nu veel meer vriendjes van hun kinderen en geven ze hen een grote onderhandelingsvrijheid.

Verboom benadrukt dat het in alle lagen van de bevolking en in alle regio’s voorkomt. ‘In West-Friesland hebben we kermis, in het oosten bierfeesten en in het zuiden Carnaval. Maar ook in een “gewoon” weekend zien we dronken jongeren op de poli verschijnen. Er lijkt altijd een reden te zijn voor een stevige borrel.’

Onderhandelingsopvoeding

‘Ik kan het ze toch niet verbieden? Alle vrienden doen het ook. We kunnen er beter bij zijn als ze drinken om ze goed te kunnen begeleiden. En ach, we zijn toch zelf ook jong geweest!’

Allemaal argumenten die ouders gebruiken om het vroegtijdig en soms buitensporig drankgebruik van hun kinderen te gedogen. Geen zin in conflicten zorgt voor onderhandelingsruimte. Ouders laten zich inpakken onder het mom van het behouden van goed contact.

‘Wat ze eigenlijk doen is de kinderen als volwassenen beschouwen. Daarmee ontneem je ze de zorg die ze nodig hebben’, vertelt Verboom.

‘Het is gek. Als kinderen klein zijn zorg je voor een traphekje, een hek bij de sloot in de tuin, zijwieltjes aan de fiets, kindersloten op kastjes en in de auto. Ouders doen er alles aan hun kind te beschermen. Waarom zou dit stoppen als een kind 12 is en in aanraking komt met alcohol? Als ouder heb je ook een coachende rol. Dat lijkt vaak te worden vergeten.’

WestFrisland

Toch is er geen schuldige aan te wijzen. Het is een mondiaal probleem en de gehele maatschappij werkt eraan mee. Vaak onbewust. In West-Friesland hebben gemeenten, organisaties in de preventieve gezondheidszorg, politie, Openbaar Ministerie en het Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord de handen ineen geslagen. Daaruit is WestFrisland  ontstaan. Door kennisvoorlichting biedt het project handvaten om de bewustwording onder jongeren te vergroten. Maar ook horecagelegenheden worden aangespoord een strakker beleid te voeren ten aanzien van drankgebruik beneden de 16 jaar. Daarnaast sturen de burgemeesters van West-Friesland jaarlijks een brief naar alle kinderen die naar het voortgezet onderwijs zijn gegaan. Daarbij zit een ‘Alcohol NEE’ contract dat kinderen met hun ouders kunnen ondertekenen. Daarmee benadrukken kinderen hun intentie drank te laten staan tot ze 16 zijn en komen ze met hun ouders in gesprek over alcoholgebruik.

Zo lang mogelijk uitstellen

Dokter Verboom spreekt liever niet over de ondergrens van 16 jaar. ‘Jongeren moeten het drinken van alcohol zo lang mogelijk uitstellen. Uit recent wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de hersenen nog doorgroeien tot 23 jaar. Tot die tijd kan dus nog aanzienlijke schade worden aangericht. Jongeren kunnen, mede door drankgebruik,  1 tot 3 schoolniveaus lager uitkomen dan de Citotoets op de lagere school uitwees. Daarnaast kan drank de gedragsbepalende functie van de hersenen aantasten. Zelfbeheersing en -controle worden dan nadelig beïnvloed. Natuurlijke remmingen verdwijnen.’

Categorisch verbieden

Per 1 januari 2014 schroeft de overheid de ondergrens op van 16 naar 18 jaar. Aan jongeren onder de 18 mag geen drank meer worden geschonken en/of verkocht. Een goede zaak, zo stelt ook dokter Verboom, maar dan nog is de thuissituatie bepalend. ‘Alleen categorisch verbieden helpt. Je kunt kinderen het waarom uitleggen, maar alleen wanneer je drankgebruik consequent verbiedt en er sancties aan verbindt, maak je een goede kans dat je kind zich eraan houdt. Wat mensen zich niet realiseren is dat één slokje van een alcoholisch drankje al een mechanisme in de hersenen triggert dat ervoor zorgt dat je verlangt naar meer. Alsof er een luikje wordt geopend dat nooit meer gesloten kan worden. Gemiddeld zit er 1,5 jaar tussen de eerste echt slok en het eerste dronkenschap. Wij zijn het aan onszelf en onze kinderen verplicht hen hiertegen te beschermen.’

Bekende Nederlanders

Door toename van bewustwording, hoopt dokter Verboom dat het aantal patiënten op de Alcoholpoli zal teruglopen, maar ook dat jongeren in het algemeen gezonder zullen blijven. De voorlichting en handhaving verlopen goed, maar het kan beter. Om de jeugd zelf te bereiken heeft dokter Verboom nog een tip: ‘Weet je welke groep mensen op het meeste repect kan rekenen en daarmee het grootste natuurlijke overwicht heeft?’ Ik moet het antwoord schuldig blijven.

‘Bekende Nederlanders’.

Die zijn er genoeg. Een koppeling met een voorlichtingscampagne zou snel gemaakt zijn. Maar dan moeten ze het nog willen. Het blijft gemakkelijker je kop in het zand te steken.

Dokter Verboom blijft optimistisch. Hoe meer onderzoek en communicatie naar buiten, hoe groter de bewustwording. Elke kleine stap is er eentje dichter bij een grote impact.

Lees meer over dit onderwerp op www.westfrisland.nl en in het boek Onze kinderen en alcohol,(PDF) geschreven door de oprichters van de Alcoholpoli.

Reageer op dit onderwerp